Eritrea ɗaɓɓitii e Conseil de sécurité mo ONU ngam o fel « kollital haɓre » ngal Ethiopie waɗi, hono no Eritrea wi'iri.

Eritrea ɗaɓɓitii ONU ngam felde « kollital haɓre » ngal Ethiopie waɗi

Ñalawma asewe 10 octobre, leydi Eritrea ɗaɓɓitii e Conseil de sécurité mo ONU ngam o fel no tiiɗiri ko nde noddiri « kollital haɓre bonngal ngal Ethiopie waɗani leydi Eritrea ».

Eritrea reentincii kadi wonde ndee haɓre, so nde fuɗɗii, ena waawi yaltinde jam e kisal e diiwaan oo fof.

Ñalawma nde adii, Ethiopie tuumii Eritrea, nde neldi konu mum e diiwaanji rewo Ethiopie e nder ɗee balɗe cakkitiiɗe, e ko nde noddiri « yaltugol laaɓngol e dow leydi mum ».

Ɗee tuume e yeddondiral haala hakkunde ɗee leydiiji ɗiɗi ɓeydinii hulɓinaare wonde haɓre laaɓnde waawi fuɗɗude hakkunde maɓɓe.

Minisir jaɓɓorgal hakkunde leydiiji mo Eritrea, Osman Saleh, neldii ɓataake e Conseil de sécurité mo ONU.

E nder ɓataake oo, o ɗaɓɓitii ngam deental ngal waɗa « cuɓe ɗe poti ngam haɗde haɓre ndee fuɗɗude ».

Aslol yeddondiral hakkunde Ethiopie e Eritrea

Eritrea heɓii ndimaaku mum e Ethiopie e hitaande 1993, caggal duuɓi ɗuuɗɗi e haɓre e kaɓirɗe ngam heɓde ndimaaku.

Caggal ɗum, ɗee leydiiji ɗiɗi fuɗɗii kadi haɓre mawnde hakkunde hitaande 1998 e 2000, sabu yeddondiral e dow keeri leydiiji maɓɓe.

Ndee haɓre waɗii haa yimɓe dubuuje ɗuuɗɗe maayi.

Jokkondiral hakkunde ɗee leydiiji ɗiɗi fuɗɗii moƴƴude caggal nde Abiy Ahmed heɓi laamu hono Premier ministre Ethiopie e hitaande 2018.

Kono, gila duuɓi seeɗa ɗi ɓennu, jokkondiral ngal bonnii kadi, tawa kala leydi ena tuuma ngoɗɗa e etagol bonnude jam e kisal mum.

E miijo Eritrea, Ethiopie ena yiɗi heɓde poort Assab, mo woni e leydi Eritrea.

Premier ministre Ethiopie, Abiy Ahmed, wi'ii laabi keewɗi wonde leydi mum, nde alaa laawol yahde e maayo mawɗo, ena sokli heɓde laawol yahde e maayo ngam njulaagu e yeeso amen.

Haɓre fuɗɗitii e rewo Ethiopie

Ndee yeddondiral haala hakkunde Ethiopie e Eritrea waɗi caggal jonta ɓurɗo yontere ɗiɗi, nde haɓre fuɗɗitii e rewo Ethiopie.

Haɓre ndee ena waɗde hakkunde konu Front de libération du peuple du Tigré (TPLF) e konu laamu federaal Ethiopie.

TPLF ko dental siyaasankeeɓe ngal ardii diiwaan Tigré gila lewru avril, hono no humpitooji holliri.

Gila lebbi keewɗi, Ethiopie ena tuuma Eritrea e wallude konu TPLF, mo leydi ndee jogii hono konu ummotooɓe e dow laamu.

E hakkunde hitaande 2020 e 2022, konu TPLF haɓii kadi e konu laamu Ethiopie, mo Eritrea wallata e nden saha.

Ndee haɓre bonnde waɗii haa yimɓe 600 000 so tawii wonaa ɓuri ɗum maayi, e ko limgol ngal siiwtaama holliri.

Jokkondiral diplomatik hakkunde ɗee leydiiji ɗiɗi taƴaama

Ñalawma 1er octobre, Ethiopie felii Eritrea e ko nde noddiri « golle ngayngu e haɓre ».

Ɗum waɗii haa jokkondiral diplomatik hakkunde ɗee leydiiji ɗiɗi taƴaama.

E nder ɗee balɗe cakkitiiɗe, ena woodi hakkunde soodatooɓe konu Eritrea 5 000 e 8 000 ɓe ngoni e diiwaan Tigré, e rewo Ethiopie.

Ko ɗum humpito iwɗo e neɗɗo mo gollata e fannu kisal mo leydi janandi holliri.

E jemma hakkunde alarba e alhamis, konu laamu federaal Ethiopie huutorii drones, ɗum woni taykuneeji ɗi alaa pilot e nder maɓɓe, ngam soɓtude konu Eritrea e Adigrat.

Adigrat ko saare nde woni ko waawi yahde kilomeetirji 40 e les keeri leydi Eritrea.

Caggal ndee soɓte, konu Eritrea ruttitii ɓurɗum yahde e rewo.

Laamu Ethiopie jaabaaki tawo

Agence France-Presse (AFP) naamnii laamu Ethiopie ngam heɓde laawol mum e dow ɗee humpitooji.

Kono, haa e sahaa nde humpito oo siiwtaa, laamu Ethiopie jaabaaki tawo.

Ndeen noon, hulɓinaare ena ɓeydaade hakkunde Ethiopie e Eritrea, tawa yimɓe ngoni e reentaade so haɓre mawnde waawi fuɗɗude kadi e diiwaan oo.

Haala ndee ena jokka tawo.